Hoe voorkom je teken bij trailrunning in hoog gras en bos in Nederland

Je staat op de startlijn van een prachtige trail door de Sallandse Heuvelrug. Het gras is hoog, de zon schijnt, en je hebt zin om erin te duiken.

Maar dan die gedachte: teken. Die kleine beestjes die zich vastbijten en mogelijk de ziekte van Lyme overdragen. Geen pretje, dus wat doe je ervoor?

En wat als het toch misgaat? Geen zorgen, met de juiste aanpak loop je veilig door het hoog gras — zonder steeds bang te hoeven zijn voor een beet.

Waarom trailrunners extra kans lopen op teken

Trailrunners zijn natuurlijk in hun element in het bos, door hoog gras en langs struikgewas. Maar precies die omgeving is ook de favoriete plek van de schapenteek (Ixodes ricinus).

Deze teek zit niet op de grond, maar op grasspruiten en lage begroeiing, vaak tussen de 10 en 50 centimeter hoog.

Wanneer je als trailrunner door het hoog gras rent, strijk je er letterlijk langs — en de teek maakt gebruik van die kans om zich vast te hechten. In Nederland is de kans op een tekenbeet het grootst van maart tot en met oktober, met een piek in mei en juni. Volgens het RIVM worden er jaarlijks ongeveer 1,5 miljoen mensen gebeten door een teek.

En van die beetjes leidt ongeveer 2% tot de ziekte van Lyme. Dat klinkt misschien niet veel, maar als je wekelijks door de natuur rent, stapelt die kans zich op.

Kleding die echt werkt tegen teken

Draag altijd lange broeken — ook in de zomer

Ja, het is warm. Ja, je ziet trailrunners in shorts.

Maar als je door hoog gras rent, is een lange broek je eerste verdediging. Kies voor lichte, ademende trailbroeken die specifiek zijn ontworpen voor warm weer. Merken als Falke, Craft en Gore-Tex bieden modellen die zowel koel als beschermend zijn.

Stop je sokken over je broekspijpen

Sommige broeken zijn zelfs behandeld met permethrine, een insectenwerende stof die teken afstoot. Klinkt niet sexy, werkt wél.

Trek je sokken boven je broek uit, zodat teken niet langs je enkels naar binnen kunnen kruipen.

Gebruik insectenwerende spray op blootliggende huid

Combineer dit met goed passende trailschoenen die hoog genoeg zijn om je enkels te beschermen. Denk aan modellen van Salomon, La Sportiva of Hoka — allemaal merken die trailrunners vertrouwen. DEET is de gouden standaard. Een concentratie van 20-30% DEET beschermt je 4 tot 6 uur tegen teken.

Spray het op je nek, polsen en enkels — de plekken die toch vaak bloot staan. Wil je iets natuurlijks?

Kijk dan naar producten met citronella of eucalyptusolie, maar wees je bewust dat deze minder lang werken. Het RIVM raadt aan om bij activiteiten in het bos altijd DEET te gebruiken.

Je route en timing: slim kiezen loont

Vermijd het hoogste gras waar mogelijk

Ja, trailrunning gaat om avontuur. Maar als je een pad hebt, blijf er dan op. Teken zitten vooral aan de rand van paden, waar het gras hoog is en de begroeiing dicht.

Door in het midden van het pad te lopen, verklein je al een groot deel van het risico.

Loop niet door dichte, onverharde begroeiing

Struiken, dicht begroeide paden en vallenbossen zijn tekenparadijs. Als je een alternatief hebt, kies dan voor geasfalteerde paden of paden met kort gemaaid gras.

Natuurlijk is dat niet altijd mogelijk bij trailrunning, maar wees je bewust van de risico's. Dit is misschien wel de belangrijkste tip: controleer je hele lichaam na elke run op teken. Doe dit binnen 24 uur, want hoe langer een teek zit, hoe groter de kans op overdracht van de ziekte van Lyme.

Controleer jezelf na elke run

Let goed op warme, donkere plekken: kliek, lies, achter de oren, de nek, en de binnenkant van je armen en benen. Geen teek gevonden?

Dan kun je met een gerust hart douchen.

Wat te doen als je toch gebeten wordt

Verwijder de teek zo snel mogelijk

Geen paniek. Gebruik een pincet of een speciale-teekverwijder-tool (die je trouwens altijd mee kunt nemen in je trailbelt).

Let op de rode ring of vlek

Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid, trek er rustig en rechtuit, en draai niet. Maak de beetplek sappig met alcohol of jodium. Bewaar de teek in een zakje — mocht je klachten krijgen, kan de arts de teek onderzoeken.

Als je binnen 3 tot 30 dagen na de beet een rode ring of vlek op de huid krijgt, vooral rond de beetplek, dan is dat een teken van de ziekte van Lyme. Ga dan direct naar de huisarts.

Andere klachten om op te letten

De ziekte is goed te behandelen met antibiotica, maar alleen als je het vroeg genoeg oppikt.

Naast de rode ring kun je ook koorts, spierpijn, gewrichtspijn of vermoeidheid ervaren. Als je een van deze klachten hebt na een tekenbeet, neem dan contact op met je huisarts. Hoe sneller je handelt, hoe beter de kans op volledig herstel.

Extra bescherming: vaccinatie en preventie

Op dit moment is er nog geen vaccin tegen de ziekte van Lyme beschikbaar in Nederland, maar er wordt hard gewerkt aan ontwikkeling. Houd daarom de adviezen van het RIVM en GGD in de gaten.

In de tussentijd blijft preventie je beste wapen: goede kleding, DEET, en een grondige lichaamscontrole na elke run.

En onthoud: teken zijn geen reden om te stoppen met trailrunning. Ze zijn gewoon een klein, maar reëel risico — net zoals een scheef of een natte ondergrond. Met de juiste maatregelen kun je veilig solo trailrunnen in de Nederlandse natuur, van de Veluwe tot de Utrechtse Heuvelrug.

Dus trek je schoenen aan, spray je enkels in, en geniet van die trail. En als je na afloop je trailrunning schoenen grondig reinigt, blijven ze klaar voor het volgende avontuur. De natuur wacht op jou.